Partnerzy

Stan finansów Gminy Myślenice według dr Magdaleny Gorzelany – Dziadkowiec

Na adres naszej redakcji nadesłany został przez Dr Magdalenę Gorzelany – Dziadkowiec z Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie artykuł dotyczący zadłużenia Gminy Myślenice. Prezentujemy go w całości na fali ostatnich doniesień prasowych dotyczących zadłużenia gminy.

Dr Magdalena Gorzelany – Dziadkowiec

Katedra Strategii Zarządzania i Rozwoju Organizacji

Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie

Analiza sytuacji finansowej w Gminie Myślenice w latach 2005 – 2013

Powiat Myślenicki położony jest w południowej części Województwa Małopolskiego. Większość powiatu leży w malowniczej dolinie Raby okolonej górami Beskidu Średniego i Wyspowego. Gmina Myślenice ma doskonałe warunki do rozwoju turystycznego i gospodarczego, oddalone tylko 30 km od Krakowa piękne Myślenice powinny być kolebką tego dużego miasta. Do Myślenic powinny przybywać rodziny z dziećmi, młodzież, jak również seniorzy, którzy chcieli by korzystać ze „strefy wolnego czasu”. Niemniej jednak stwierdzić należy, że gmina Myślenice nie należy do gmin prężnie się rozwijających[1][2].

Należy również zwrócić uwagę na fakt, że w ostatnim czasie włodarze zrealizowali wiele inwestycji, między innymi:

  • Termomodernizacja budynków oświatowych w mieście Myślenice;
  • Termomodernizacja budynku przedszkola w Trzemeśni;
  • Termomodernizacja Szkoły i Przedszkola w Jasienicy;
  • Zmiana kotła na gazowy w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Myślenicach;
  • Bodowa Centrum Sportu i Rekreacji w Myślenicach – Zarabie;
  • Budowa strzelnicy sportowej;
  • Remont Centrum Wodnego „AQUARIUS”;
  • Utworzenie parku przemysłowo – technologicznego;
  • Przebudowa i rozbudowa ujęcia wody i systemu uzdatniania wody w Myślenicach”;
  • Rewitalizacja miasta;
  • Budowa kanalizacji sanitarnej;
  • Czysta woda dla Krakowa;
  • Zakup samochodów ratowniczo – gaśniczych (2 szt);
  • Termomodernizacja obiektu szkolnego w Osieczanach;

Wyżej wymienione inwestycje między innymi Budowa Centrum Sportu i Rekreacji oraz rewitalizacja miasta nie pobudziły jednak ruchu turystycznego, przedsiębiorczości lokalnej, nie zmniejszyły bezrobocia, jak również nie uczyniły Myślenic miejscem atrakcyjnym i tętniącym życiem nawet w okresie wakacji. Filmik promocyjny na stronie internetowej odbiega natomiast w dużym stopniu od rzeczywistości.

Każdy mieszkaniec dostrzega zrealizowane inwestycje, ale nie do końca jest świadomy jak wygląda sytuacja finansowa gminy. Dla zobrazowania jak duże problemy finansowe ma gmina Myślenice przeprowadzono analizę finansową, która obejmuje lata 2005 – 2014.

Celem analizy jest ukazanie jak kształtował się deficyt budżetowy w gminie Myślenice, jak również wskazanie iż realizowane inwestycje nie miały pokrycia w budżecie i zwiększyły zadłużenie gminy.

Deficyt budżetowy jest zjawiskiem o charakterze ekonomicznym, finansowym i prawnym. Deficyt wiąże się z jednym rokiem budżetowym i dotyczy zobowiązań zaciągniętych w formie przychodów budżetu państwa lub budżetu jednostki samorządu terytorialnego. Skumulowane zobowiązania między innymi z tytułu deficytu budżetowego tworzą dług publiczny, który dotyczy okresu wieloletniego i powstaje przez nawarstwianie się różnych zobowiązań finansowych. Deficyt budżetowy jest jednym z podstawowych kryteriów oceny polityki fiskalnej państwa. Najbardziej naturalną wydaje się być sytuacja, w której w uchwalonym budżecie łącznie kwota dochodów odpowiada dokładnie kwocie wydatków.[3]

W sektorze publicznym wydatki zawsze determinują źródła ich finansowania. Dokonując analizy finansowej jednostek samorządu terytorialnego należy wspomnieć o ich dochodach i wydatkach w omawianym okresie. Analiza finansowa samorządu terytorialnego dokonywana jest między innymi w oparciu o realizację dochodów i wydatków ogółem. W związku z powyższym zestawienie dochodów, wydatków i deficytu budżetowego w Gminie Myślenice w latach 2005 – 2013 przedstawiono w tabeli 1.

Tabela 1.

Dochody, wydatki oraz deficyt budżetowy w Gminie Myślenice w latach 2005 – 2013 w milionach zł.

Rok Dochody Wydatki Deficyt
2005 63.126 tyś 69.162 tyś 6.036 tyś
2006 72.996 tyś 74.162 tyś 1.165 tyś
2007 100.761 tyś 106.255 tyś 5.493 tyś
2008 101.162 tyś 101.564 tyś 401 tyś
2009 91.201 tyś 117.007 tyś 25.806 tyś
2010 114.177 tyś 123.307 tyś 9.129 tyś
2011 163.704 tyś 190.790 tyś 27.086 tyś
2012 149.702 tyś 175.367 tyś 25.665 tyś
2013 134.702 tyś 166.115 tyś 31.412 tyś

Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań z wykonania budżetu w poszczególnych latach BIP.

Dokonując analizy danych przedstawionych na wykresie 1 stwierdzić można, że w latach 2005 – 2013 deficyt budżetowy w Gminie Myślenice występował rok rocznie. Najmniejszy deficyt budżetowy był w roku 2008 i wyniósł 400 tysięcy złotych, w roku 2006 oscylował w granicach miliona, w roku 2010 wynosił około 9 milionów, natomiast w roku 2009 i 2011 około 25 milionów, w roku 2011 około 27 milionów, w roku 2013 drastycznie deficyt budżetowy wzrósł osiągając największy pułap w analizowanym okresie ponad 31 milionów zł. Warto również zwrócić uwagę, że drastyczny wzrost deficytu widoczny jest w roku 2009 względem roku 2008 oraz w roku 2011 względem roku 2010, aby w roku 2012 utrzymał się na podobnym poziomie względem roku 2011 i ponownie wzrósł w roku 2013. Powyższa analiza wskazuje, że w roku 2009 oraz w latach 2010 – 2013 deficyt utrzymywał się na bardzo wysokim poziomie, co oznacza, że wydatki nie były w sposób właściwy planowane i w dużym stopniu przewyższały dochody.

Z powyższych względów poddano szczegółowej analizie dochody oraz wydatki w gminie Myślenice w latach 2010-2013, które przedstawiono w tabelach 2 i 3.

Tabela 2.

Dochody w Gminie Myślenice w milionach złotych w latach 2010-2013.

  2010 2011 2012 2013
Dotacje celowe i środki przeznaczone na cele bieżące 14.721 tyś 13.558 tyś 14.241 tyś 14.241 tyś
Subwencje 31.700 tyś 33.300 tyś 35.283 tyś 36.630 tyś
Dochody z mienia 1.681 tyś 2.160 tyś 3.648 tyś 2.903 tyś
Udział w podatkach państwowych 23.439 tyś 24.366 tyś 25.736 tyś 32.745 tyś
Podatki i opłaty 20.296 tyś 20.407 tyś 22.185 tyś 24.857 tyś
Pozostałe dochody 5.981 tyś 5.376 tyś 8.228 tyś 8.649 tyś

Źródło: opracowanie własne na podstawie sprawozdań wykonania budżetu w roku 2010, 2011, 2012, 2013 BIP, s. 16.

Dokonując analizy zestawienia przedstawionego na wykresie 2 stwierdzić należy, że największym źródłem dochodu dla gminy Myślenice są subwencje, dotacje celowe oraz udział w podatkach, podatki i opłaty. Dochody z subwencji z wiadomych względów wzrastają proporcjonalnie (pochodzą z budżetu państwa), dotacje utrzymują się na stałym poziomie, natomiast widoczny jest wzrost dochodu z tytułu udziału w podatkach, podatków i opłat. Wzrost ten szczególnie jest widoczny w roku 2013 w porównaniu do roku 2012. Można zatem w tym miejscy zaryzykować stwierdzenie, że podatki i opłaty w gminie Myślenice mają tendencję wzrostową co bezpośrednio obciąża kieszeń mieszkańców i przedsiębiorców i nie pobudza w żadnym wypadku przedsiębiorczości.

Kolejny obszar, który poddano analizie to wydatki w ujęciu strukturalnym w latach 2010 – 2013 w gminie Myślenice. Przedstawiono je w tabeli 3.

Tabela 2.

Wydatki w ujęciu strukturalnym  w Gminie Myślenice w mln. złotych w latach 2010-2013.

  2010 2011 2012 2013
Wydatki bieżące jed. budż. 67.095 tyś 68.396 tyś 74.788 tyś 77.320 tyś
Dotacje na zadania bieżące 4.295 tyś 4.569 tyś 5.581 tyś 5.350 tyś
Wydatki na finansowanie programów z udz. środ. z art. 5 ust 1 pkt. 2 i 3. 173 tyś 439 tyś 725 tyś 484 tyś
Świadczenia na rzecz osób fizycznych 14.906 tyś 14.666 tyś 14.266 tyś 14.426 tyś
Zakup i objęcie akcji i udziałów 1.190 tyś 875 tyś 875 tyś 1.685 tyś
Inwestycje i zakupy inwestycyjne 33.392 tyś 98.311 tyś 73.734 tyś 61.095 tyś
Wydatki na obsługę długu 2.252 tyś 3.533 tyś 5.395 tyś 5.752 tyś

Źródło: opracowanie własne na podstawie sprawozdań wykonania budżetu w roku 2010, 2011, 2012, 2013 BIP, s. 70.

Dokonując analizy danych przedstawionych na wykresie 3 stwierdzić można, że największe wydatki przeznaczane są na wydatki bieżące jednostek budżetowych[4] oraz inwestycje i zakupy inwestycyjne, które to co ciekawe od roku 2011 maleją. Wydatki na finansowanie programów z udziałem środków z art. 5 ust 1 pkt 2 i 3 stanowią najmniejsze obciążenie dla gminy jak widać na wykresie. Należy jednak w tym miejscu stwierdzić, że ma to związek z kredytami i pożyczkami zaciągniętymi przez gminę.

Zadłużenie Gminy Myślenice to kolejny bardzo istotny obszar analizy finansowej, gdyż oprócz rosnącego deficytu budżetowego, zadłużenie również ma tendencję zwyżkową. W tabeli 4 przedstawiono zadłużenie Gminy Myślenice z tytułu zaciągniętych kredytów, pożyczek oraz wyemitowanych obligacji w latach 2010 – 2013.

Tabela 4.

Zadłużenie Gminy Myślenice z tytułu zaciągniętych kredytów, pożyczek oraz emisji obligacji w mln. zł. w latach 2010-2013.

  2010 2011 2012 2013
Kredyty i pożyczki 57.741 tyś 83.519 tyś 109.086 tyś 141.707 tyś
Wyemitowane obligacje 6.200 tyś 4.700 tyś 3.200 tyś 1.600 tyś
RAZEM: 63.941 tyś 88.219 tyś 112.286 tyś 143.307 tyś

Źródło: opracowanie własne na podstawie sprawozdań z wykonania budżetu w roku 2010, 2011, 2012, 2013 BIP, s. 119-125.

Dokonując analizy danych przedstawionych na wykresie 4 stwierdzić można, że zadłużenie w Gminie Myślenice w latach 2010 – 2013 z tytułu zaciągniętych kredytów i pożyczek rośnie w bardzo szybkim tempie, obecnie można powiedzieć, że zadłużenie jest ogromne. W roku 2013 wzrosło o 150% względem roku 2010[5].

Dla dokładniejszego uwypuklenia w jak dużym stopniu Gmina Myślenice jest zadłużona należy posłużyć się wskaźnikiem długu do rocznego dochodu samorządu terytorialnego. Wskaźnik długu do rocznego dochodu w Gminie Myślenice wynosił 56% w roku 2010, 53%  w roku 2011, 75% w roku 2012 oraz 106% w roku 2013. Można łatwo zauważyć, że zadłużenie według tego wskaźnika w analizowanej gminie z roku na rok zwieksza się natomiast w roku 2013 wskaźnik ten był bardzo wysoki. Według rankingu opracowanego przez prof. Pawła Swianiewicza, doradcy prezydenta ds. samorządów, który to ranking został przytoczony przez „Puls Biznesu” najbardziej zadłużonym w Polsce miastem powiatowym są Myślenice. Warto w tym miejscu nadmienić, że prof. Paweł Swianiewicz w swoim opracowaniu stwierdza, że „licznik komunalnego zadłużenia zatrzymał się … i od trzech lat praktycznie stoi w miejscu”.[6] Niestety nie dotyczy to Gminy Myślenice, w której rośnie zarówno deficyt budżetowy, który można nazwać długiem publicznym i w bardzo dynamicznym tępie rośnie zadłużenie gminy. Można pokusić się o pytanie, czy włodarze dokonali przeinwestowania? Źle skalkulowali budżet? W mojej ocenie tak.


[1] M. Gorzelany – Dziadkowiec, J. Gorzelany – Plesińska, „Portfolio Methods as Tools Supporting the Formulation of Commune Development” [w]: Konwledge-Economy-Society, Global and regional challenges of the 21st century economy, Cracow University of Economics, Cracow 2013, s. 345-357.

[2] J. Gorzelany – Plesińska, Analiza konkurencyjności regionu na przykładzie  wybranych gmin powiatu krakowskiego, [In:] Ciok S., Raczyk A. (eds.), Wyzwania polityki regionalnej i lokalnej, Rozprawy Naukowe IGiRR,  UWr no. 27, Wrocław 2012.

[3] E. Malinowska – Misiąg, W. Misiąg, Finanse publiczne w Polsce, LexisNexis, Warszawa – Rzeszów 2006, s. 43.

[4] zob. sprawozdanie wykonania budżetu, BIP, s. 70.

[5] Szczegółowe dane dotyczące zadłużenia zob. Sprawozdania z wykonania budżetu s. 119-125.`

[6] http://www.samorzad.lex.pl/czytaj/-/artykuł/zadluzenie-samorzadow

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *